Mindfulness
Mindfulness is een uitdrukking die afkomstig is uit het angelsaksisch taalgebruik. De oorsprong ligt in het Boeddhisme. Het is een onderdeel van het zogenaamde achtvoudige pad (in Pali en Sanskriet: samādhi). Het werd oorspronkelijk aangeduid met sati in Pali of als smṛti in Sanskriet. Het wordt al duizenden jaren toegepast door aanhangers van allerlei vormen van Boeddhisme. Voornamelijk in het Verre Oosten. Het bestaat uit meditatie en yoga.
In het Westen is het bekend geworden door het werk van onder andere Thich Nhat Hanh[1], een Vietnamese monnik die verbannen is en nu in Frankrijk woont en daar onder andere les geeft. Mindfulness wordt vanwege de praktische mogelijkheden ook in het Westen medisch erkend en wordt toegepast in, onder andere, MBSR en MBCT (zie verderop voor uitleg).
Mindfulness verwijst naar:
- een vorm van meditatie waarin men zich op een niet-reactieve manier bewust is van de fysieke en geestelijke sensaties en situaties van het moment ("Een zachtmoedige relatie aangaan met wat er zich nu aanbiedt"): bewuste aandacht.
- een levenshouding die zich kenmerkt door acceptatie van onvermijdelijke negatieve en positieve ervaringen: aanvaarding.
- juiste indachtigheid of bewustzijn.
Door mindfulness te beoefenen wordt het mogelijk de werkelijkheid te aanvaarden en bewust aandacht te geven aan jezelf en alles om je heen. Leven in het moment. Door het bewustworden en loslaten van automatismen en oordelen, is het mogelijk innerlijke kalmte en rust te bereiken. Het is niet de bedoeling dat je in jezelf keert of transcendeert..
Mindfulness based stress reduction (MBSR)
De Amerikaan Dr. Jon Kabat-Zinn, Emeritus Hoogleraar aan de University of Massachusetts Medical School heeft als eerste het begrip mindfulness uit zijn boeddhistische context gehaald en een acht weken durende training ontwikkeld, mindfulness based stress reduction (MBSR). Hij heeft de basis gelegd voor het gebruik van mindfulness door artsen en/of psychotherapeuten in de Verenigde Staten en Europa. MBSR, in het Nederlands ook wel aandachtstraining genoemd, wordt door therapeuten gebruikt ter bestrijding van piekeren, depressie of burn-out. Kabat-Zinn heeft bij de ontwikkeling van zijn methode veel ontleend aan de praktijk van Zen.
Mindfulness based cognitive therapy (MBCT)
MBCT wordt in het Nederlands ook wel aandachtgerichte cognitieve therapie[3] genoemd. In MBCT wordt mindfulness als vaardigheid aangeleerd bij de behandeling van met name chronische en recidiverende depressies, maar ook bij fobieën en chronische pijn. Door middel van mindfulness kunnen cliënten met depressieve gedachten leren deze gedachten vroegtijdig te herkennen en op een effectieve wijze met deze onvermijdelijke gedachten om te gaan ("Je kan je gedachten niet stoppen, je kan alleen stoppen hen te geloven!"[4]).
Andere toepassingsgebieden
Daarnaast vormt mindfulness een essentieel element in de zogenaamde Derde Generatie Gedragstherapie, waaronder de Acceptance and Commitment Therapy (ACT)[5][6]. Binnen deze gedragstherapieën wordt mindfulness op een minder strikte en meer pragmatische wijze toegepast dan bij MBCT. Mindfulness wordt theoretisch gezien als één van de zes kernprocessen van ACT, naast onder andere acceptatie en defusie. Een recentlijke toepassing van mindfulness is te vinden in de zogenaamde hartcoherentietraining (HCT), waarbij gebruikgemaakt wordt van biofeedback.
Mindfulness leren
Je hoeft geen Boeddhist te worden om mindfulness te leren. Bij de Psycho Informa Groep bieden we Mindfulness cursussen. Een goede manier om mindfulness te leren onder begeleiding van een ervaren trainer. Deze cursus wordt door zorgverzekeraars worden vergoed.